JON LASA GALDÓS

Zestoako haranaren bihotzean, basoen marmarraren eta ur termalen lurrunaren artean, Europako arte paleolitikoaren altxor handienetako bat ezkutatzen da. Ez da museo arrunt bat, ezta erakusketa iragankor bat ere: 14.000 urteko santutegi bat da, lurpean arnasa hartzen jarraitzen duena, denboratik eta begiradetatik babestuta.

Ekaingo jatorrizko haitzuloa jendearentzat itxita dago, mimoz zigilatuta, bere ondare aparta babesteko. Baina bada erreplika zehatz bat, Ekainberri, marra bakoitza, itzal bakoitza, antzinako irudi bakoitza ezagutzeko aukera ematen duena, kontserbazioa arriskuan jarri gabe. Esperientzia paregabea da: pareten artean ibiltzea, jatorrizko kobazuloaren isiltasuna eta iluntasuna fideltasunez erreproduzitzen dutenak, non pintatutako zaldiak oraindik arrokan lauoinka dabiltzala dirudien.

Zestoako bailarak historiaurreko ondarea, baserrien baretasuna eta ehun urteko basoak uztartzen ditu.

 

 

 

Aurkikuntza aparta

1. 1969: Aurkikuntza. Andoni Albizurik eta Rafael Rezabalek kobazuloa aurkitu dute, ezusteko altxorra erakutsiz
2. 70-90 urteak: Azterketa. Adituek beren aparteko balioa berretsi dute: narrazio-asmoarekin antolatutako pinturak
3. 2008: UNESCO. Ekain Munduko Ondarean sartu da, bere garrantzi unibertsala aitortuz
4. Gaur: Ekainberri. Erreplikak arteaz gozatzeko aukera ematen du, jatorrizkoaren kontserbazioa arriskuan jarri gabe

 

Marrazkiak baino gehiago: antzinako narrazioa

Ekaingo pinturak ez dira ausazko trazuak. Bisonteak, oreinak, ahuntzak eta, batez ere, zaldiak espezieka antolatuta agertzen dira, eta kontakizun bat iradokitzen dute, harkaitzean zifratutako mezu bat. Zaldi-panelek, bereziki, maisutasun teknikoa eta sentiberatasun artistikoa erakusten dute, gaur egun ere harritzen gaituztenak.

Kobazuloa espazio sakratu bat balitz bezala banatuta dago, eta irudi bakoitzak bere lekua hartzen du, oraindik ulertzen saiatzen garen arrazoiren batengatik. Nahita egindako antolaketa horrek, irudikapenen kalitate bikainarekin batera, Europako arte paleolitikoaren santutegi handien artean jartzen du Ekain.

 

 

 

Patxada, iluntasuna eta pixkanaka agertzen diren irudiak, oraindik harkaitzean bizirik baleude bezala. Gure arbaso urrunenekin konektatzen duen esperientzia.

Lurrarekin integratzen den arkitektura

Ekainberriko eraikina harribitxi bat da berez. Zati batean lurperatuta dago, zurez, hormigoiz eta altzairuz egina, eta ibarreko paisaiarekin bat egiten du, nagusitu gabe. Bere arkitektura diskretua da, isila, esperientziari laguntzeko pentsatua, protagonismorik lapurtu gabe benetan axola duenari: pinturei.

Adibide bat da arkitektura garaikideak nola hitz egin dezakeen antzinako ondarearekin, harekin lehiatu gabe. Material nobleek, lerro soilek eta ingurune naturalarekiko integrazioak espazio bat sortzen dute, non iragana eta oraina errespetuz eta harmoniaz bizi diren.

 

Ihesaldia luzatzea

Zestoa ezin hobeto egokitzen da Euskal Herriko ibilbide zabalago batean. Bisita hau kostaldeko herriekin, mendi berdeekin eta izaeraz betetako beste txoko batzuekin konbinatu dezakezu. Ingurua ezin hobea da ondo jateko, historia duten baserrien artean ibiltzeko eta euskal naturaz gozatzeko.

• Bainu termalak bainuetxe historikoan
• Mendi-ibiliak bailaran zehar
• Euskal gastronomia tradizionala
• Landa-arkitektura eta tokiko ondarea

 

Oroimenean gordetzen den herria

Herri batzuk beren plaza, eliza edo azokagatik gogoratzen dira. Zestoa, aldiz, oroimenean gordetzen da, lurpean gordetzen duenagatik. Historiaurreko artea, natura eskuzabala eta Euskal Herriko haran sakonetan baino aurkitzen ez den lasaitasuna uztartzen dituen patua da.

Iristea erraza da, ibilaldia laburra da eta plana bainu termal batekin edo historia duten etxeen arteko ibilaldi batekin ixten da. Egunaz gozatzea, ondo jatea, natura arnastea eta benetako zerbait berezia ikusi izanaren sentsazioarekin irtetea da kontua. Gure jatorri urrunenarekin lotzen duen zerbait, duela 14.000 urte kobazulo baten iluntasunean arrastoa uztea erabaki zuten artista anonimo horiekin.